Raport o stanie gminy 2024 – wersja alternatywna

„Raport o stanie gminy” to jeden z najważniejszych dokumentów samorządowych w roku. W teorii powinien odpowiadać na proste pytanie: jak naprawdę funkcjonuje gmina i jakie są konsekwencje podejmowanych decyzji. W praktyce jednak raport bywa raczej opowieścią o sukcesach, z której znikają niewygodne wnioski, porównania i pytania o przyszłość.

Poniżej przedstawiamy alternatywne spojrzenie na oficjalny Raport o stanie gminy na rok 2024 – oparte wyłącznie na danych, które w nim się znajdują, ale z wnioskami, których próżno w tym raporcie szukać.

Finansowa iluzja

Oficjalna narracja:
„Budżet Gminy zamknął się nadwyżką w wysokości 635 656,27 zł, przy planowanym deficycie w wysokości 10 461 669,11 zł.”

Rzeczywistość:

Brzmi imponująco? Zaplanowano deficyt 10.4 mln zł, a wyszła nadwyżka! Ale jest haczyk:

Władze gminy chwalą się, że budżet zamknął się nadwyżką w wysokości ponad 635 tys. zł, mimo że planowano deficyt na poziomie ponad 10 mln zł. Brzmi jak sukces gospodarności? To tylko pozory. Nadwyżka ta nie wynika z nagłego wzrostu dochodów, ale z drastycznego niewykonania zaplanowanych inwestycji.

Rosnące zadłużenie: Na koniec 2024 roku dług gminy wyniósł 44.4 mln zł, w tym:
– 37 mln zł obligacji komunalnych
– 7.4 mln zł kredytów

Budżet gminy w 2024 roku w dużej mierze opierał się na życzeniowym myśleniu o sprzedaży gminnych gruntów. Planowano dochody ze sprzedaży majątku na poziomie ponad 1,5 mln zł. Rzeczywistość okazała się brutalna – uzyskano zaledwie 141 856 zł, co stanowi kompromitujące 9,18% planu. Gmina nie potrafi spieniężyć swojego majątku, co podważa wiarygodność planowania finansowego.

Uzależnienie od zewnętrznego finansowania: Gmina coraz bardziej uzależnia się od dotacji zewnętrznych – Polski Ład, Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg, środki UE. Co się stanie, gdy te źródła się wyczerpią?

Katastrofa śmieciowa: mieszkańcy płacą, gmina dopłaca

Gospodarka odpadami to finansowa czarna dziura gminy Wisznia Mała:

Koszt odbioru śmieci: 8.44 mln zł (wzrost w stosunku do lat poprzednich)
Dochody z opłat za śmieci: tylko 4.64 mln zł (55% planu!)
Deficyt: 3.8 mln zł, które gmina musi pokryć z własnych środków

To oznacza, że:
1. Mieszkańcy płacą za śmieci (oczywiście coraz więcej)
2. Ale to nie wystarcza nawet na połowę kosztów
3. Resztę Gmina dopłaca z budżetu
4. Te pieniądze nie idą na inwestycje, tylko na „łatanie dziur”

Raport wspomina, że „Wydatki świadczenia usług odbioru i zagospodarowania odpadów komunalnych znacząco wzrosły ze względu na zwiększone koszty realizacji usługi przez wykonawcę”. Ale nie ma słowa o tym jak tę dziurę załatać.

Monopol wodociągowy i ukryte dopłaty

Raport lakonicznie wspomina:
– Dopłaty do ścieków: 873 392,93 zł
– Dopłaty do wody: 345 621,18 zł
– Objęcie akcji w PGK Sp. z o.o.: 4 684 000 zł
– Dalsze dopłaty do PGK: 485 347,11 zł

Łącznie: 6.4 mln zł przekazane do gminnej spółki wodno-kanalizacyjnej.

A mieszkańcy i tak płacą najwięcej w regionie.

Azbest: program na papierze

Program usuwania azbestu obowiązuje od 2015 roku. W raporcie czytamy wprost, że w 2024 roku:

nie wykonano żadnych działań,
powodem był brak dotacji zewnętrznych.

Raport nie odpowiada jednak na kluczowe pytania:

ile obiektów z azbestem nadal znajduje się na terenie gminy,
jakie jest ryzyko zdrowotne i środowiskowe,
czy gmina posiada plan awaryjny, gdy dotacje nie są dostępne.

Program istnieje formalnie, ale w praktyce został zawieszony, bez publicznej debaty.

Oświata i usługi publiczne: dużo słów, mało mierników

W części dotyczącej oświaty dominują sformułowania o:

podnoszeniu jakości,
nowoczesnym zarządzaniu,
rozwoju kompetencji.

Brakuje natomiast:

kosztów jednostkowych,
porównań rok do roku,
odniesień do efektów mierzalnych.

Raport opisuje procesy, ale nie pokazuje rezultatów, które pozwoliłyby mieszkańcom ocenić, czy wydawane środki rzeczywiście poprawiają jakość usług.

System oświaty generuje ogromne koszty, sięgające niemal 18 tys. zł na jednego ucznia w niektórych placówkach, podczas gdy subwencja państwowa pokrywa jedynie około 55% tych wydatków. Dodatkowo, co roku ponad 1,3 mln zł „ucieka” z budżetu do innych gmin, głównie do Wrocławia, za dzieci mieszkańców Wiszni Małej uczęszczające tam do przedszkoli.

Wnioski: Gmina w pułapce zadłużenia i nieefektywności

Oficjalny raport kreuje obraz dynamicznie rozwijającej się gminy. Ale liczby pokazują coś zupełnie innego:

Gmina się wyludnia i starzeje – młodzi wyjeżdżają, zostają seniorzy wymagający wsparcia
Finanse są stabilne tylko na papierze – ukryte deficyty w gospodarce odpadami, dopłaty do wody i ścieków, rosnące zadłużenie
Inwestycje to głównie papierologia – setki tysięcy na dokumentacje projektowe, realizacja odłożona „na później”
Chaos przestrzenny – brak planów zagospodarowania, deweloperzy dyktują warunki
Problemy środowiskowe odkładane – azbest zostaje, wymiana pieców idzie ślamazarnie
Uzależnienie od dotacji – bez Polskiego Ładu i innych rządowych programów gmina by stanęła

To nie jest obraz „dynamicznego rozwoju”. To obraz gminy, która utrzymuje pozory kosztem rosnącego zadłużenia, odkładania trudnych decyzji i życia z dotacji.

Porównanie: Przekaz oficjalny vs. Stan faktyczny

Obszar	Wersja oficjalna (Sukcesy)	Wersja alternatywna (Liczby)
Inwestycje	Wydano 23,5 mln zł na rozwój	Zrealizowano tylko 50,7% planu
Sprzedaż mienia	Aktywne zarządzanie gruntami	Wykonano tylko 9,1% planu sprzedaży
Zadłużenie	Stabilna sytuacja finansowa	Dług wynosi 44,4 mln zł
Mieszkalnictwo	Dbanie o zasób gminny	Brak jakichkolwiek lokali socjalnych
Dochody majątkowe	Skuteczne pozyskiwanie środków	Realizacja na poziomie zaledwie 34,5%