Sprawozdanie z XIII sesji Rady Gminy z dnia 30 kwietnia 2025 roku

Otwarcie sesji i formalności

Przewodnicząca Małgorzata Ottenbreit otworzyła XIII sesję Rady Gminy Wisznia Mała w dniu 30 kwietnia 2025 roku. W sesji uczestniczyło 13 z 15 radnych, co stanowiło kworum niezbędne do podejmowania prawomocnych uchwał. Jednogłośnie przyjęto protokół z poprzedniej sesji z 26 marca 2025 roku. Przewodnicząca przypomniała radnym o terminie składania oświadczeń majątkowych wraz z PITem za rok 2024 – termin minął właśnie w dniu sesji.

Sprawozdanie wójta – kluczowe inwestycje i problemy finansowe

Wójt Jakub Bronowicki przedstawił obszerną relację z działalności międzysesyjnej, koncentrując się przede wszystkim na realizacji budżetu i kluczowych inwestycjach.

Finansowanie z Banku Gospodarstwa Krajowego

Wójt poinformował o spotkaniu z przedstawicielami Banku Gospodarstwa Krajowego w sprawie pożyczek na zadania inwestycyjne. Okazało się jednak, że bank został zobligowany do zablokowania rozdawania pożyczek z powodu przekierowania środków na obronność Polski – z 30 miliardów złotych zaplanowanych dla samorządów, tylko około 13-14 miliardów udało się zabezpieczyć. Gminie udało się złożyć wnioski przed zamknięciem programu.

Budowa szkoły w Wiszni Małej – sztandarowa inwestycja z problemami

Najważniejszą inwestycją w gminie jest budowa nowego obiektu szkolnego w Wiszni Małej. Wójt relacjonował spotkanie z rodzicami, podczas którego przekazano informacje o trybie realizacji zadania oraz „ogromnych wyzwaniach finansowych” dla gminy. Firma wykonawcza pracuje bardzo intensywnie – wyszła już z ziemi, przygotowuje poziom 0, wszystkie instalacje podziemne zostały wykonane, trwa przygotowanie do wylania płyty fundamentowej, która ma być gotowa do końca czerwca.

Kluczowe dla władz gminy było spotkanie z wojewodą i kurator oświaty w sprawie wsparcia finansowego dla budowy szkoły. Wójt podkreślał, że podczas gdy w całej Polsce szkoły się „zwijają” (są placówki po kilkanaścioro dzieci), w Wiszni Małej sytuacja jest odwrotna – teren się intensywnie rozbudowuje i przybywa nowych mieszkańców. Wojewoda zadeklarowała pomoc, ale dopiero na przyszły rok, gdyż obecnie jest związana działaniami związanymi z usuwaniem skutków powodzi z ubiegłego roku. Na pierwszy etap budowy finansowanie jest zabezpieczone, teraz gmina szuka środków na drugi etap.

Przedszkole w Krynicznie i oddział żłobkowy

Trwają prace wykończeniowe przy budowie przedszkola w Krynicznie – wykonane zostały wejście i dojście do drogi wojewódzkiej, trwa budowa dojazdu, w budynku realizowany jest biały montaż, układanie wykładzin, stolarki drzwiowej, plac zabaw został już zrobiony. Przed gminą jeszcze zakupy związane z wyposażeniem obiektu, w czym będzie współpracować dyrekcja szkoły w Krynicznie.

Na sesji podjęto uchwałę dotyczącą utworzenia oddziału żłobkowego w Szkole Podstawowej w Krynicznie. Nabór będzie ogłaszany przez dyrektorkę szkoły po wejściu w życie uchwały.

Inne inwestycje infrastrukturalne

Wójt przedstawił postęp prac nad wieloma innymi inwestycjami:
– Trwa przebudowa ulicy Kwiatowej w Szewcach – wykonywane są prace w ziemi (kanalizacja, kanał technologiczny, oświetlenie, podbudowa), co „nie jest mile widziane”, bo rozkopuje drogę, ale jest niezbędne
– Podpisano umowę na budowę zadaszenia boiska wielofunkcyjnego w Wiszni Małej – przetarg rozstrzygnięto dopiero za czwartym razem, ale cena spadła z pierwotnych 3,6 mln zł do 2,5 mln zł
– W Psarach powstaje sala sensoryczna dla dzieci z problemami, których jest „coraz więcej wśród najmłodszego pokolenia”, co wymaga coraz większego zaangażowania finansowego gminy w zatrudnianie nowych nauczycieli i pomocy nauczycieli
– Trwają prace projektowe dla obiektów w ramach programu Orlik w Szewcach – wykonawcy muszą najpierw pozyskać dokumentację projektową i pozwolenie

Remonty zabytków

Gmina kontynuuje renowację zabytków sakralnych:
– Zakończone jest poszycie dachowe kościoła w Ozorowicach
– Trwają prace przy dzwonnicy w Strzeszowie – wzmacniana jest konstrukcja, będzie gotowa do przyjęcia dzwonu, o którym wspominała Sławomira Misiura-Herma, potem będzie wykonywane poszycie dachowe
– Dobiegają końca prace przy renowacji północnej ściany kościoła w Wysokim Kościele – wykonane są tynki renowacyjne, trwa malowanie

Wójt podkreślił, że nadzór konserwatorski przy zabytkach jest bardzo skrupulatny – „cały czas trzeba o wszystko pytać, ustalać, łącznie z kolorem i kierunkiem słojów”.

Komunikacja i transport

16 kwietnia odbyło się spotkanie w Wydziale Transportu Urzędu Miejskiego Wrocławia w sprawie komunikacji zbiorowej. Rozstrzygnięty został przetarg na nowego wykonawcę – będzie to firma Kłosok ze Śląska i Wójcik jako wsparcie. Nowy rozkład jazdy dla linii 905, 908 i 930 rusza 6 października. Urząd Miejski przedstawi proponowany rozkład jazdy w czasie wakacji (do połowy lipca), który musi być skoordynowany z komunikacją miejską. Gmina będzie mogła zgłaszać swoje uwagi.

Dofinansowania pozyskane przez gminę

Wójt pochwalił się sukcesami w pozyskiwaniu środków zewnętrznych:
– Z Urzędu Marszałkowskiego na przebudowę dróg dojazdowych do gruntów rolnych: 147 tys. zł na ulicę Polną w Krynicznie (250 m) i 264 tys. zł na ulicę Sportową w Szymanowie (450 m)
– 45 tys. zł na nasadzenia śródpolne w trzech lokalizacjach: Ligocie Pięknej, Wiszni Małej i Ozorowicach
– 250 tys. zł z programu budowy infrastruktury sportowej województwa dolnośląskiego na boisko wielofunkcyjne w Piotrkowiczkach (składany jest też wniosek do Ministerstwa Sportu o kolejne 250 tys. zł)

W Piotrkowiczkach gmina od paru lat sukcesywnie realizuje zadania – plac zabaw, wiata, siłownia, piłkochwyty, a teraz boisko wielofunkcyjne.

Rowery miejskie i inne projekty

Miasto Wrocław wyłoniło realizatora usługi samobsługowych wypożyczalni rowerów publicznych. Dotychczasowa stacja w Psarach ruszy od maja, nowe stacje (Psary przy ulicy Głównej koło pizzerii, Szymanów koło zatoki autobusowej, Krzyżanowice koło Żabki, Wisznia Mała koło Urzędu Gminy, Kryniczno w centrum) uruchomione będą w drugiej połowie roku. Na przyszły rok planowana jest jeszcze stacja w Szewcach koło szkoły.

Przetargi i planowane zadania

Przed gminą szereg przetargów:
– Rozwój e-usług publicznych (otwarcie ofert na początku maja)
– Dostawy kontenerów szatniowych dla Orlika w Krzyżanowicach (pierwszy przetarg przekroczył możliwości budżetowe, konieczny drugi)
– Zagospodarowanie odpadów komunalnych
– Modernizacja boiska sportowego w Krzyżanowicach – wymiana ogrodzenia i budowa pump trucku (pozyskano już pozwolenie na budowę)
– Zagospodarowanie terenu koło Żabki – wyposażenie już kupiono w ubiegłym roku, teraz trzeba dobudować ścieżki
– Droga dojazdowa do budowy szkoły w Wiszni Małej (pozyskano pozwolenie od wojewody)

Arkusze organizacyjne szkół

Na początku kwietnia odbyło się kolegium dyrektorów dotyczące arkuszy organizacyjnych na rok szkolny 2025/2026. Arkusze muszą być zatwierdzone przez organ prowadzący do końca maja, wcześniej podlegają zaopiniowaniu przez kuratora oświaty. Wójt zwrócił uwagę na problem – chociaż przeprowadzany jest nabór dzieci, to 1 września rzeczywistość się zmienia, ponieważ „nie wszyscy rodzice wywiązują się z obowiązku zapisania dziecka do szkoły”. Dla wszystkich dzieci przedszkolnych są miejsca, prowadzony jest nawet nabór uzupełniający do przedszkola w Strzeszowie.

Obrona cywilna

25 kwietnia rozpoczął się cykl szkoleń odnośnie ochrony ludności i obrony cywilnej. Państwo Polskie z końcem roku ubiegłego wdrożyło nową ustawę, szkolenia wójtów, burmistrzów, starostów i wojewodów mają się zakończyć do końca czerwca. Na szkoleniach samorządowcy poznają zakres spraw oraz – jak wyraził nadzieję wójt – finansowanie zadań.

Wydarzenia kulturalne i społeczne

Dyrektor Ośrodka Kultury, Sportu i Rekreacji przedstawiła bogatą ofertę wydarzeń:
– Warsztaty wielkanocne odbyły się w wielu miejscowościach we współpracy z Ryszardem Lewonem, artystą chętnym do organizowania warsztatów pisanek i dekoracji w sołectwach
– 13 kwietnia odbył się 1. Jarmark Wielkanocny – dyrektor podziękowała organizacjom pozarządowym, Słowackiej i Polskiej Gospodzie
– 26 kwietnia odbyła się XVI Wyszyńska Zadyszka w Niemczech

Nadchodzące wydarzenia

Dyrektor zaprezentowała kalendarz wydarzeń na maj:
– 3 maja – uroczystości patriotyczne w Piotrkowiczkach
– 10 maja – wiosenna wyprzedaż i szkolenia przy Ośrodku w Wiszni Małej
– 26 maja – Gminny Dzień Matki w Świątnicy
– 31 maja – zawody pływackie na 5 km w Wiszni Małej
– 8-16 maja – tydzień bibliotek z warsztatami dla dorosłych i dzieci, spotkaniem z sobami
– Koniec maja – Dzień Działacza Kultury – planowany wspólny wyjazd dla członków zespołów, kół gospodyń wiejskich i innych animatorów kultury; dyrektor zachowała w tajemnicy miejsce wyjazdu, podpowiadając tylko, że będzie to związane z „biesiadnym boczem, ungiem i po cyklu”
– 24 maja – Polkowiady w Rogoży – wydarzenie organizowane przez sołtys wraz z zespołem, które przyciąga 14 zespołów ludowych i promuje gminę

Wójt przypomniał o reaktywacji Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Kameralnej i Organowej. Jan Buczek wrócił do organizacji tego wydarzenia po przerwie covidowej, przygotowywani są wykonawcy i repertuar. Gmina planuje wykorzystać festiwal przy okazji 870-lecia Kryniczna oraz innych wydarzeń, korzystając z odnowionych zabytków kościelnych, które są „naturalnymi salami koncertowymi”.

Pomoc społeczna i programy

Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej poinformowała o trwającej rekrutacji do projektu członkowskiego „JEP” – program opieki wytchnieniowej. Do 20 kwietnia zgłosiło się 10 osób, obecnie jest 15 osób zapisanych i 5 miejsc czekających. Można jeszcze zgłaszać się do udziału – usługi są bezpłatne. Program przewiduje 70 godzin wsparcia na rok, po wykorzystaniu limitu będzie przerwa do przyszłego roku.

GOPS realizuje również program asystencji dla niepełnosprawnych mieszkańców gminy we współpracy z organizacją pozarządową „Wyspą Współpracy”. Gmina złożyła też wniosek na organizację usług międzypokoleniowych łączących seniorów z grupy seniora z dziećmi z rodzin w systemie wsparcia – wniosek otrzymał pozytywną opinię.

GOPS organizował w marcu zajęcia profilaktyczne oraz podpisał porozumienie z Miejskim Centrum Zdrowia Psychicznego – raz w miesiącu psycholog będzie dyżurował bezpośrednio w Ośrodku i wyjeżdżał do środowisk, gdzie osoby samotne mogą potrzebować takiej wizyty.

Zmiany w budżecie i sprawy finansowe

Skarbnik przedstawiła projekt zmiany budżetu gminy na rok 2025:
– Zwiększenie planu dochodów o 621 375,64 zł
– Zwiększenie planu wydatków o 1 146 501,90 zł
– Planowane przychody: 13 466 116,90 zł
– Planowane rozchody: 2 800 000 zł
– Deficyt budżetu: 10 666 116,90 zł (sfinansowany z środków na rachunku wynikających z rozliczenia roku poprzedniego)

Po zmianach budżet przedstawia się następująco:
– Dochody: 123 043 500,70 zł (w tym dochody bieżące: 96 160 185,42 zł, dochody majątkowe: 26 883 315,28 zł)
– Wydatki: 133 709 617,60 zł (w tym wydatki bieżące: 91 683 671,56 zł, wydatki majątkowe: 42 025 946,04 zł)

Główne zmiany po stronie dochodów to dotacje celowe:
– 343 343,82 zł na zwrot części podatku akcyzowego w produkcji rolnej
– 150,53 zł na nadawanie PESEL uchodźcom z Ukrainy
– 52 000 zł na wsparcie zadań oświatowych dla dzieci z Ukrainy
– 190 869 zł na podwyżki wynagrodzeń nauczycieli (uzupełnienie dochodów gmin)
– 26 500 zł z Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa
– 8 462,26 zł na świadczenia rodzinne dla dzieci z Ukrainy

Po stronie wydatków wprowadzono m.in.:
– Środki na wybory prezydenta RP (zakup usług telekomunikacyjnych)
– Podwyżki dla nauczycieli w planach finansowych szkół
– 200 000 zł na funkcjonowanie gminnej placówki wsparcia dziennego
– 325 126,26 zł na doposażenie gminnych placów zabaw (z programu przeciwdziałania alkoholizmowi)
– 95 600 zł na dotacje celowe dla stowarzyszeń (kultura fizyczna)
– 13 000 zł na zakup urządzeń audiowizualnych do świetlicy w Krynicznie

Radni jednogłośnie przyjęli zmiany w budżecie oraz w Wieloletniej Prognozie Finansowej. Do WPF wprowadzono autopoprawkę dotyczącą projektu budowy węzła przesiadkowego w Krynicznie – zabezpieczono środki na utrzymanie projektu w całym okresie inwestycji od 2025 do 2050 roku, co jest wymogiem realizacji tego projektu.

Uchwały organizacyjne

Rada jednogłośnie przyjęła szereg uchwał:
– Zmianę statutu Ośrodka Kultury, Sportu i Rekreacji – dodano zapisy o współpracy i koordynacji zadań realizowanych przez społeczność lokalne sołectwa oraz administrowaniu świetlicami wiejskimi
– Zmianę trybu udzielania dotacji dla niepublicznych szkół, przedszkoli i innych form wychowania przedszkolnego – konieczność wynikła ze zmiany nazewnictwa z „subwencji oświatowej” na „potrzeby oświatowe” oraz zmiany sposobu rozliczania środków dla dzieci niepełnosprawnych (teraz trzeba zgłaszać nie tylko liczbę dzieci, ale i liczbę godzin zajęć)
– Korektę uchwały o utworzeniu żłobka w Krynicznie – na wniosek Wojewody uogólniono zapisy dotyczące nadzoru i kontroli, szczegóły przejdą do wewnętrznych regulaminów

Sprawozdanie z współpracy z organizacjami pozarządowymi

Sekretarz gminy przedstawiła sprawozdanie z realizacji programu współpracy z organizacjami pozarządowymi w 2024 roku. Ogłoszono 6 otwartych konkursów, realizując zadania w zakresie:
– Upowszechniania kultury fizycznej, sportu dla dzieci, młodzieży i dorosłych
– Działalności na rzecz osób z niepełnosprawnościami (asystent osobisty, opieka wytchnieniowa)
– Poprawy bazy sportowej
– Poprawy bezpieczeństwa publicznego

W trybie małych zleceń zrealizowano 9 zadań. Głównym efektem było budowanie partnerstwa między gminą a organizacjami pozarządowymi oraz wzmacnianie aktywności obywatelskiej.

Interpelacje radnych – kontrowersja wokół dodatków dla nauczycieli

Radny Zdzisław Łakomski zabrał głos w imieniu nauczycieli, odnosząc się do uchwały z 28 lutego 2024 roku o zwiększeniu dodatku funkcyjnego dla wychowawców. Wtedy dodatek dla nauczycieli opiekujących się oddziałem przedszkolnym zwiększono o 300 zł (do 700 zł z dotychczasowych 400 zł). Uzasadnieniem było „złożone zagadnienie tej grupy nauczycieli”.

Radny przekazał „liczne sygnały od nauczycieli będących wychowawcami w szkołach”, dla których jest to „krzywdzące”, bo ich zdaniem „skala zagadnień w szkole jest dużo większa niż w przedszkolu”. Złożył prośbę o rozważenie zrównania stawek.

W odpowiedzi wójt wyjaśnił złożoność sytuacji finansowej:
– Podwyżki dla nauczycieli kosztują gminę rocznie około 800 000 zł, otrzymali tylko 190 000 zł dotacji
– „Musimy mieć finansowanie tego”, więc nie ma obiekcji, „jeśli chodzi o tego typu działania”
– Różnica w dodatkach wynika z różnicy w wymiarze czasu pracy: nauczyciel w przedszkolu ma wymiar o 1/3 większy niż w szkole podstawowej (25 godzin wobec 18)
– W szkole podstawowej wakacje są dwumiesięczne, w przedszkolu tylko miesięczne
– „Pozyskanie nauczyciela do przedszkola jest dużo trudniejsze” – wielu nauczycieli przedszkolnych migruje do szkoły, „żeby mieć łatwiejszą pracę, dłuższe wakacje”

Wójt argumentował, że różnicowanie dodatków miało właśnie „zachęcić do pracy w przedszkolu”. Zasugerował, że należy się jeszcze zastanowić „w konkretnych przypadkach”, ale prosił, „żebyśmy to zróżnicowali z racji tego, że taka, a nie inna jest rzeczywistość, na którą my nie mamy wpływu” – gmina nie ustala wymiarów czasu pracy nauczycieli.

Rozpatrzenie skarg

Rada jednogłośnie uznała za bezzasadne trzy skargi:
1. Skarga LR i K na działalność Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej – Komisja Skarg, Wniosków i Petycji ustaliła, że korespondencja GOPS z ZUS wynikała z konieczności zastosowania właściwej procedury i posiadała umocowanie w przepisach prawa, a strona była informowana na bieżąco
2. Skarga ZS na wójta gminy – komisja uznała, że nie doszło do zaniedbywania obowiązków służbowych, urzędnicy podjęli działania w zakresie własnych kompetencji i poinformowali skarżącego o właściwości innych organów
3. Skarga LR i K na dyrektora GOPS – komisja stwierdziła, że działania GOPS związane były z prowadzonym postępowaniem dotyczącym zwrotu renty rodzinnej i socjalnej, korespondencja wynikała z procedur i była zgodna z prawem

Komisja zaznaczyła w jednej ze skarg, że sprawy z zakresu opieki nad dzieckiem należą do właściwości sądów rodzinnych, a zarzuty należy kierować do właściwych podmiotów – sądów bądź organów ścigania.

Podsumowanie

Sesja ujawniła złożoną sytuację finansową gminy Wisznia Mała. Z jednej strony gmina dynamicznie się rozwija – intensywnie prowadzone są inwestycje, budowane są nowe obiekty (szkoła, przedszkole, boiska), sukcesywnie pozyskiwane są dofinansowania zewnętrzne. Z drugiej strony widoczne są ogromne wyzwania finansowe – brakuje środków na finansowanie bieżące (podwyżki nauczycieli), władze muszą szukać wsparcia na wyższe szczeblach władzy, kilka przetargów musi być powtarzanych z powodu zbyt wysokich cen.

Szczególnie newralgiczna jest kwestia budowy szkoły w Wiszni Małej – choć pierwszy etap jest sfinansowany, gmina intensywnie zabiegała o wsparcie wojewody i kuratora na drugi etap. Kontrowersje budzi też polityka wynagradzania nauczycieli – wyższe dodatki dla nauczycieli przedszkolnych wywołały niezadowolenie wychowawców w szkołach, co pokazuje napięcia wynikające z niedofinansowania oświaty.

Uwaga: Publikowany materiał nie stanowi protokołu ani stenogramu sesji Rady Gminy. Jest to autorskie opracowanie, streszczenie i analiza przebiegu sesji przygotowane z wykorzysteniem sztucznej inteligencji, na podstawie publicznie dostępnego nagrania wideo. Wykorzystano transkrypcję automatyczną (video-to-text), dlatego możliwe są drobne błędy językowe lub fonetyczne. Materiał ma charakter informacyjny i publicystyczny i nie zastępuje oficjalnych dokumentów ani nagrania. Pełne nagranie sesji dostępne jest w serwisie eSesja.tv.

  • Andrzej Podrez

    Mieszkam w gminie Wisznia Mała od prawie 20 lat. Od lat obserwuję nierówne traktowanie mieszkańców mniejszych miejscowości, takich jak Wysoki Kościół. Brak realnego dialogu i perspektyw na zmianę, skłonił mnie do stworzenia tej kolejnej, nowej odsłony niniejszego portalu jako miejsca niezależnej analizy działań władz gminy.

    Related Posts

    Chaos w kluczowym dokumencie Projektu Planu Ogólnego Gminy

    Gmina Wisznia Mała stoi przed jednym z najważniejszych procesów planistycznych ostatnich lat — przygotowaniem planu ogólnego, który zdecyduje o przyszłości przestrzennej gminy na wiele lat. Dokument ten określi, gdzie będzie…

    Czytaj dalej
    Wilki wracają do polskich lasów. Czy powinniśmy się bać?

    Wilki wracają do polskich lasów i coraz częściej pojawiają się w pobliżu wsi. Czy powinniśmy się bać? Eksperci podkreślają, że sama obecność wilka w pobliżu zabudowań nie jest jeszcze powodem…

    Czytaj dalej

    Historia

    Trzebnica i Wrocław w Kronice Norymberskiej

    Trzebnica i Wrocław w Kronice Norymberskiej

    Henryk Brodaty — najbardziej zasłużony dla Ziemi Trzebnickiej władca z rodu Piastów

    Henryk Brodaty — najbardziej zasłużony dla Ziemi Trzebnickiej władca z rodu Piastów

    Historia polityczna Ziemi Trzebnickiej: Od pierwszych Piastów do odrodzenia samorządu

    Historia polityczna Ziemi Trzebnickiej: Od pierwszych Piastów do odrodzenia samorządu

    Życie świętej Jadwigi, księżnej Śląska

    Życie świętej Jadwigi, księżnej Śląska

    Śląsk na mapie Homanna — Księstwo Oleśnickie na rozdrożu epok

    Śląsk na mapie Homanna — Księstwo Oleśnickie na rozdrożu epok

    Trzeba nic? O pochodzeniu nazwy Trzebnicy – między językiem a legendą

    Trzeba nic? O pochodzeniu nazwy Trzebnicy – między językiem a legendą

    Opowieści z Cerekwicy jako zwierciadło losów mieszkańców powiatu trzebnickiego

    Opowieści z Cerekwicy jako zwierciadło losów mieszkańców powiatu trzebnickiego

    Mapy świadkami historii. Wisznia Mała 1887 i 1937 – od Cesarstwa do III Rzeszy

    Mapy świadkami historii. Wisznia Mała 1887 i 1937 – od Cesarstwa do III Rzeszy

    Historia powiatu trzebnickiego i Ziemi Trzebnickiej 1138-1945r.

    Historia powiatu trzebnickiego i Ziemi Trzebnickiej 1138-1945r.

    Pod naszymi stopami: geologiczna mapa Wiszni Małej z 1926 roku

    Pod naszymi stopami: geologiczna mapa Wiszni Małej z 1926 roku

    Ponad 3000 lat osadnictwa na terenie Gminy Wisznia Mała

    Ponad 3000 lat osadnictwa na terenie Gminy Wisznia Mała

    Opowieść o Wysokim Kościele – wsi zapisanej w krajobrazie

    Opowieść o Wysokim Kościele – wsi zapisanej w krajobrazie

    Piotrkowiczki – od owalnicy do wielodrożnicy

    Piotrkowiczki – od owalnicy do wielodrożnicy

    Między krzyżem a rzeką. Historia Krzyżanowic

    Między krzyżem a rzeką. Historia Krzyżanowic

    Wisznia Mała – historia zapisana w codzienności

    Wisznia Mała – historia zapisana w codzienności

    Tam, gdzie historia nie potrzebuje pomnika – Szewce

    Tam, gdzie historia nie potrzebuje pomnika – Szewce

    Układ ruralistyczny – dziedzictwo polskich wsi

    Układ ruralistyczny – dziedzictwo polskich wsi

    Kryniczno – najstarsza wieś gminy zapisana w układzie przestrzennym

    Kryniczno – najstarsza wieś gminy zapisana w układzie przestrzennym

    Rogoż – wieś zapisana między folwarkiem a drogą

    Rogoż – wieś zapisana między folwarkiem a drogą