Wybory do Młodzieżowej Rady Gminy według niejasnych przepisów

21 października 2026 r. młodzież wybierze 16 radnych Młodzieżowej Rady Gminy Wisznia Mała. Zasady wyborów opisują statut z 2018 r. i dwa wrześniowe zarządzenia Wójta. Dokumenty zawierają luki i rozbieżności dotyczące powoływania komisji, zgłaszania kandydatów i ogłoszenia wyników.

Dorośli w komisjach, ale w jakim trybie?

Ordynacja wyborcza w § 4 ust. 1–2 przewiduje, że każda komisja liczy pięć osób, w tym dwie pełnoletnie. Jednocześnie kandydatów do komisji mają zgłaszać samorządy uczniowskie szkół spośród uczniów mieszkających w gminie.

Komisje działają w czterech szkołach podstawowych i to ich samorządy mogą w praktyce zgłaszać kandydatów. Pełnoletnich uczniów w podstawówkach przecież nie ma. Pełnoletni licealista z gminy formalnie spełnia warunek, ale musiałby go zgłosić samorząd jego własnej szkoły, spoza gminy, do komisji w podstawówce, z którą nie ma nic wspólnego. Ordynacja nie przewiduje też żadnego trybu zgłaszania osób dorosłych, które nie są uczniami — na przykład nauczycieli lub pracowników szkoły.

Przewodniczącymi wszystkich czterech komisji zostały referentka, psycholożka i dwie nauczycielki, czyli osoby, których żaden samorząd uczniowski nie mógł zgłosić.

Wybory młodzieży pod przewodnictwem dorosłych

Zarządzenie nr 132/2026 powołuje cztery komisje i w każdej imiennie wskazuje przewodniczącą. We wszystkich czterech jest to osoba dorosła. Zarządzenie nie podaje, kto z pozostałych członków jest uczniem, a kto nie.

Obecność dorosłych w komisjach ma sens, bo ktoś musi odpowiadać za urnę, karty i protokół. Ordynacja nie określa jednak ich roli. Czy nie byłoby lepiej, gdyby dorośli czuwali nad prawidłowym przebiegiem głosowania, a komisją kierowali sami uczniowie? Pierwszą okazją do nauki samorządności są przecież same wybory i ich organizacja.

Kandydaci po zamknięciu list

Statut Młodzieżowej Rady w § 32 ust. 1 nakazuje zamknąć listy kandydatów siedem dni przed wyborami, czyli 14 października.

Ordynacja ustala zwykły termin zgłoszeń na 13 października. Przewiduje jednak także jego przedłużenie o trzy dni, jeżeli w okręgu nie zgłosi się żaden kandydat albo kandydatów będzie nie więcej niż mandatów.

W każdym okręgu do obsadzenia są cztery miejsca. Jeśli zatem zgłoszą się najwyżej cztery osoby, nabór powinien potrwać do 16 października — dwa dni po terminie zamknięcia list wynikającym ze statutu. Tego samego dnia kalendarz wyborczy każe podać do publicznej wiadomości listy kandydatów.

Dokumenty nie wyjaśniają, który termin ma pierwszeństwo: statutu czy ordynacji.

Wyniki do 28 czy do 30 października?

Według § 19 ust. 1 ordynacji Wójt ma ogłosić wyniki do siedmiu dni po wyborach. Przy głosowaniu 21 października oznacza to termin do 28 października.

Kalendarz wyborczy, przyjęty zarządzeniem nr 130/2026, przewiduje natomiast ogłoszenie ostatecznych wyników do 30 października.

Różnica wynosi dwa dni. Ogłoszenie wyników 29 lub 30 października mieściłoby się w kalendarzu, ale przekraczałoby termin zapisany w ordynacji.

To nie wszystko

Opisane wyżej cztery problemy nie wyczerpują listy wątpliwości. W dokumentach pozostają także inne niejasności:

• Do którego okręgu należy uczeń? Ordynacja w § 3 przypisuje do każdego okręgu zarówno uczniów danej szkoły, jak i inne osoby mieszkające w jej obwodzie. Prawo wyborcze w § 6 i § 11 przyznaje zaś osobom, które mieszkają w gminie lub uczą się w jednej z czterech szkół. Przepisy nie wyjaśniają, co ma pierwszeństwo, gdy uczeń chodzi do szkoły w Psarach, ale mieszka w obwodzie szkoły w Szewcach.
• Jak sprawdzać uprawnienia wyborców? Kalendarz wyborczy przewiduje przygotowanie spisów wyborców do 19 października. Ordynacja nie zna jednak spisu wyborców. Według § 13 ust. 3 i 5 komisja wydaje kartę po okazaniu legitymacji szkolnej lub innego dokumentu tożsamości, a podpis wyborcy jest równoznaczny z oświadczeniem, że ma on prawo głosu. Dokument potwierdza tożsamość, ale nie miejsce zamieszkania.
• Trzy dni na przyjęcie i rozpatrzenie protestów. Według § 17 ust. 1 Wójt „przyjmuje i rozpatruje” protesty w ciągu 3 dni od głosowania. Obie czynności mają się więc zmieścić w tym samym terminie. Protest złożony pod koniec ostatniego dnia pozostawia Wójtowi niewiele czasu na sprawdzenie zarzutów. Komisje wyborcze rozwiązują się przy tym z chwilą ogłoszenia wyników (§ 20 ust. 1), więc protest może trafić do Wójta, gdy komisji, której dotyczy, już nie ma.
• Kiedy wyniki stają się prawomocne? Według § 19 ust. 3 wyniki wyborów wchodzą w życie z dniem ogłoszenia. Termin zwołania pierwszej sesji § 20 ust. 2 liczy jednak od „uprawomocnienia się wyników wyborów”, a ordynacja nie wyjaśnia, kiedy ono następuje.

Młodzieżowa Rada ma uczyć młodych ludzi samorządności. Szkoda, że pierwszą lekcją są przepisy, które przeczą same sobie. Miejmy nadzieję, że uchwały Młodzieżowej Rady Gminy będą bardziej spójne i jednoznaczne niż dokumenty tworzone przez dorosłe władze naszej gminy.

Źródła

• Uchwała nr VII/XLIV/365/18 Rady Gminy Wisznia Mała z 27 czerwca 2018 r. wraz ze statutem, § 32 ust. 1 statutu.
• Zarządzenie nr 130/2026 Wójta Gminy Wisznia Mała z 23 września 2026 r., § 1 (termin wyborów) i załącznik nr 1 — kalendarz wyborczy.
• Zarządzenie nr 132/2026 Wójta Gminy Wisznia Mała z 29 września 2026 r., § 4 — składy komisji.
• Ordynacja wyborcza, załącznik nr 1 do zarządzenia nr 132/2026, § 3, § 4 ust. 1–2, § 7 ust. 1, § 8 ust. 1, § 17 ust. 1, § 19 ust. 1 i 3, § 20 ust. 1–2.